بهاء الدين محمد بن شيخعلي الشريف اللاهيجي

569

تفسير شريف لاهيجى ( فارسى )

فَلا أُقْسِمُ بِما تُبْصِرُونَ وَ ما لا تُبْصِرُونَ پس قسم ميخورم به آنچه مىبينيد شما و آنچه نمىبينيد بنا برين كلمهء لا در « فلا اقسم » زائد است و ميتواند كه « فلا » كلمهء عليحده باشد به اين معنى كه پس نه چنين است كه كفار ميگويند كه قرآن اساطير اولين است قسم ميخورم به بِما تُبْصِرُونَ وَ ما لا تُبْصِرُونَ و تحقيق كلمهء فلا اقسم در سورهء مباركهء واقعه سمت گزارش يافت و بعضى گفته‌اند كه مراد از « بِما تُبْصِرُونَ وَ ما لا تُبْصِرُونَ » مكنونات ظاهره و مخفيه است از اجسام و اعراض و جواهر مجرده و بعضى گفته‌اند كه مراد از « بِما تُبْصِرُونَ » مخلوقست و از « ما لا تُبْصِرُونَ » خالق و بعضى انس و جان گفته‌اند و بعضى حمل به دنيا و آخرت كرده‌اند و بهر تقدير مراد اينست كه قسم ميخورم به اين امور إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ بدرستى كه آن منزل كه قرآنست هر آينه قول رسول معزز و مكرم است نزد خداى تعالى يعنى آن منزل بوحى جبرئيل عليه السّلام به پيغمبر صلوات اللَّه عليه و آله رسيده و مراد از « رسول كريم » جبرئيل است چنانچه بعد ازين از صريح حديث امام موسى الكاظم معلوم مىشود وَ ما هُوَ بِقَوْلِ شاعِرٍ و نيست آن منزل سخن كسى كه شعر گويد و هر چه به خيال او آيد تعبير آن بالفاظ نمايد قَلِيلًا ما تُؤْمِنُونَ معنى ظاهرى اينست كه اندكى ايمان مىآريد شما و مراد اينست كه شما اصلا ايمان نميآريد زيرا كه نادر كالمعدومست در متعارفات كسى كه هرگز بديدن كسى نيايد به او گويند كه كمتر شما را مىبينيم و مراد نفى ديدنست مطلقا وَ لا بِقَوْلِ كاهِنٍ و نيست آن منزل سخن كسى كه بوسيلهء جن خبر از معيبات دهد قَلِيلًا ما تَذَكَّرُونَ اندكى متذكر ميشويد و پند ميگيريد يعنى اصلا شما پند پذير نميشويد ذكر عدم ايمان با نفى شاعريت و عدم تذكر با نفى كهانت جهت آنست كه عدم مشابهت قرآن بشعر امريست كه انكار آن نميكند مگر كسى كه معاند باشد بخلاف عدم مشابهت آن بكهانت كه آن موقوف بر تذكر احوال حضرت رسالت پناه است صلّى اللَّه عليه و إله و تدبر در معانى قرآن و هر كه متذكر اوضاع و اطوار آن سرور بنى آدم بوده باشد داند كه اقوال او و حيا نيست نه كهانت و هر كه